Szkoła Podstawowa
w Kroczycach

Ogólnie o szkole i szkolnictwie nie ma wiadomości, brak jakichkolwiek dokumentów przedokupacyjnych. Może dlatego, że w czasie okupacji hitlerowskiej, w jakiej Gmina Kroczyce się znajdowała w latach 1939 – 1945, wszystkie dokumenty związane z polskością były niszczone przez okupanta lub ukrywane przez kierownictwo szkoły. Niektóre fakty dało się odszukać u najstarszych mieszkańców Kroczyc, Lgoty Murowanej
i Podlesic i innych wsi należących do Gminy Kroczyce, którzy w czasach przedokupacyjnych, okupacyjnych i pookupacyjnych byli wtedy uczniami.

Z relacji Waleriana Welona (rocznik 1919) wynika, że w roku 1933/34 istniała w Kroczycach szkoła o nazwie: Trzyklasowa Publiczna Szkoła Powszechna w Kroczycach. W tym czasie Kroczyce należały do powiatu Olkuskiego.
Panu Welonowi udało się spisać z resztek bardzo zniszczonego świadectwa niektóre fragmenty zapisu:

„Trzyklasowa Publiczna Szkoła Powszechna w Kroczycach powiat Olkusz.

Rok szkolny 1933/34

Świadectwo Szkolne

Welon Walerian urodzony ....w Kroczycach pow. Olkuski religii (wyznanie) rzymsko – katolickie.
Uczeń oddziału siódmego otrzymuje za rok szkolny 1933/34 stopnie następujące:
( Tu wyszczególnienie poszczególnych przedmiotów nauczania ).
W podpisie jest wychowawca i kierownik szkoły.

Pieczęć szkoły

Do roku 1933 kierownikiem szkoły był Jagiełło i jego żona nauczycielka. Przed rokiem 1936 był kierownikiem szkoły Julian Dyląg, który w roku 1936 zmarł i pochowany został na tutejszym cmentarzu. Żona zmarłego kierownika Dylągowa była w Kroczycach całą okupację. W czasie okupacji w dalszym ciągu kierownictwo sprawował Wojtusik i Dylągowa. Uczył także nauczyciel Sadło i jego żona. Nauczyciele Wojtusik i Sadło 1939 roku zostali zmobilizowani i odeszli ze szkoły i już nie powrócili do Kroczyc. W tym czasie istniało również tajne nauczanie, szczególnie takich przedmiotów jak historia, geografia ... W czasie okupacji szkoła była pod nadzorem okupanta. Świadczą o tym świadectwa z wydrukami po niemiecku i po polsku. Mówi nam o tym świadectwo o nazwisku: Helena Golba. To o czym dowiedziano się od pani Kurkowej ( z d Golba) potwierdzają p. Zygmunt Kuter ur. 24. 05. 1929 roku i Marianna Pacan (z d Luboń) ur. 1933 roku – mieszkańcy Kroczyc. Pamiętają również, że szkoła mieściła się budynkach u Powązków na kol. Okupne – dzisiaj ul. Kopernika i u Szlachtów na Górkach – dzisiaj ul. Armii Ludowej. Po okupacji. W latach 1946 – 1948 zaczyna się odradzać szkoła polska. W dalszym ciągu pamiętają uczniowie z tych lat nazwisko p. Dylągowej i Sadłowej, ale brak jakichkolwiek podpisów z tymi nazwiskami. Dopiero na początku roku 1947 przybyła rodzina Wójcików – Aleksy Wójcik objął kierownictwo – ale bardzo krótko – niecały rok. W roku szkolnym 1949 objął kierownictwo Szkoły w Kroczycach Józef Ciećkiewicz. Przybył p. Ciećkiewicz wraz z żoną i kuzynem Józefem Rewerem. Szkoła w dalszym ciągu mieściła się w prywatnym budynku u Szlachtów na Górkach z najwyższą klasą szóstą. Klasę siódmą uzupełniali uczniowie wieczorowo – był rok szkolny 1949/50 o czym świadczy świadectwo szkolne p. Smoleniowej (z d Józefa Gębka – rocznik 1933).

Świadectwo w języku polskim i niemieckim

Kierownik Józef Ciećkiewicz kierował szkołą najprawdopodobniej do 1953 roku.
W roku 1954 kierownikiem szkoły został p. Julian Rosa. Szkoła w dalszym ciągu mieści się w budynku prywatnym u państwa Szlachtów. Z powodu dużej ilości uczniów (którzy przybywają z okolicznych wiosek: Lgota Murowana, Podlesice, Kostkowice, Lgotka, Siemięrzyce) adoptowano puste izby u niektórych mieszkańców: Madejskich, Koprów, Mertów ( tzw.: „stodoły pofolczwarcze” – wykorzystywano również sale w remizie OSP zimą). Ogrzewanie oczywiście było piecowe – często piecyki żelazne tzw. „cyganki”.


"Nauczyciele kursowali na przerwie z jednego miejsca na drugie, aby zdążyć na następną lekcję – nie spóźnić się. Czasem zdarzało się, że nauczycielka zastała czekającego inspektora (obecnie śp. St. Targowskiego) dojeżdżającego z Zawiercia rowerem. Jeszcze lepiej wyglądało i śmieszniej, gdy p. sprzątaczka, woźna i palaczka wędrowała z workiem na plecach pełnym węgla, aby rozpalić w piecu i ogrzać pomieszczenia. Gdy spotkała się z jakąś koleżanką na ulicy, to worka z pleców nie zdejmowała bo twierdziła, że jest w pracy więc nie należy odpoczywać. Nauczycielki także kursowały z pomocami np. mapą, globusem czy mikroskopem - wspomina p. Marianna Major.

Jesień 1955r Plac szkolny - stary w wynajętym budynku u właściciela Szlachty. Grono Pedagogiczne: kierownik Julian Rosa nauczyciele: Krystyna Gruk, M. Gębka, O. Rosa, M. Sygiet, A. Dors.

	klasa VII Szkoła Zbiorcza (Kostkowice, Lgota, Przyłubsko, Podlesice). Na placu szkolnym w budynku u właściciela Szlachty (na Górkach) rok szkolny 1955/56
Rok 1956 klasa V z wychowawcą i nauczycielami.
	rok 1956 M. Major (z d Gębka) z uczennicami kl. VII a z Lgoty Murowanej (R. Głażewska, Ciszewska, T. Pawlik)

Odbywały się wycieczki zwykle piesze 2 – dniowe, noclegi były gościnnie w innej zaprzyjaźnionej szkole – oczywiście na słomie. Wszystkie te lata wspomina się z wielkim sentymentem. Dużo było radości co świadczy z zadowolonych twarzy uczniów i nauczycieli".

	rok 1956 Na wycieczce w Bobolicach. Jest tu całe Grono Pedagogiczne - brakuje Anny Dors. Pani stojąca koło p. Rosowej jest z Bobolic (ciemna sukienka z białym kołnierzykiem). Pani Krystyna Gruk - Plebańczyk - żona Prezydenta w Zawierciu
Mirów - rok1956 - wiosna	rok szk.1955/56 -Mirów lub Ogrodzieniec - na pierwszym planie ucz. Stasia Bednarz (Ciszewska), J. Gromczyk (Bednarz)
	Kraków - rok 1956 kier. Julian Rosa nauczyciele: O. Rosa, M. Sygiet (Bętkowska), A. Dors, K. Gruk, M. Major (Gębka)

Rok 1957. "Nareszcie doczekaliśmy się prawdziwego budynku szkolnego. Budynek został oddany do użytku jesienią 1957 roku. W dalszym ciągu kierownictwo szkoły obejmuje p. Julian Rosa (obecnie śp.). Grono zmienia się prawie co roku. Ja i p. Bętkowska jesteśmy w dalszym ciągu. Mamy w szkole etatowego woźnego (śp. Jacka Kanię) i etatową sprzątaczkę (śp. M. Kowalską) O tych latach opowiadają poniższe zdjęcia". (ze wspomnień p. Marianny Major)

Rok 1957 - wiosna. Już w nowym budynku szkolnym śp. Jacek Kania - pierwszy woźny szkoły (w środku) nauczycielki M. Sygiet, M. Gębka
rok 1959 - nauczycielka M. Major ze swą klasą już w nowej szkole	Kroczyce 1958. M. Sygiet, M. Major.
1958 r. - p. Maria Będkowska, M. Major. Ich córki pracują w tutejszej szkole. p. Danuta Bugaj od 2000r. pracuje w Gimnazjum w Kroczycach, p. Dorota Szymocha (c. M. Major) pracuje w SP Kroczyce	M. Major, M. Będkowska, W. Żmuda
	rok około 1960. Wycieczka dzieci młodszych z Lgoty Murowanej i Kroczyc z klasy starszej. Nauczyciele: p. Jan Dziuba - Kroczyce i p. Zygmunt Pietrzyk z Lgoty Murowanej. Jest tutaj p. Romana Wójcik, R. Turlej.
rok 1958/59 Już nowa szkoła i nowe Grono. Odeszły panie K. Gruk i A. Dors, doszli państwo Żmudowie Maria i Marian z Włodowic i p. Dziuba Jan z Kidowa. Szkła Zbiorcza, przyszli uczniowie z Podlesic, Lgoty Murowanej. A z lewej klęczy p. Romana Wójcik.

Lata 60 – te.

W latach 60 – tych ok. 1965 roku) kierownictwo szkoły powierzono p. Otolii Rosowej, która tę funkcję pełni do swej wcześniejszej emerytury tzn do 1968r.Jeszcze wcześniej Szkoła w Kroczycach jest trochę odciążona liczbą uczniów, gdyż powstają szkoły pełne 8 – klasowe w Lgocie Murowanej i Kostkowicach, a Przyłubsko przechodzi do Siamoszyc. Skład Grona Pedagogicznego także się zmienił.

na zajęciach prac ręcznych - dziewczęta z klasy VII-ej.	M. Major ze swoją klasą rocz. 1949. Na zdj. mi. Renia Knapik, Rysia Gajecka, Jania Łągiewka, Józia Kowalska, Zosia Welon, Witek Urbańczyk.
	rocznik 1952 - mogą podjąć nauczanie w szkołach ponadpodstawowych, względnie pozostać w klasie VIII. Reforma szkolnictwa - Szkoła podstawowa liczy 8 klas.

Rok 1968. Funkcję kierowniczą w tym czasie obejmuje p. Wacław Skorek i pełni ją do emerytury czyli do lat 80 – tych. W tym czasie modernizuje się warunki szkolne np. zmienia się ogrzewanie piecowe na C. O . tworzy się klaso-pracownie itp. Działa bardzo prężnie ZHP oraz zespół chóralny.

Historia szkoły - lata 70 - te i 80 - te i obecne.

	To już koniec lat 70 - tych. Jest tutaj p. Irena Kowalczyk, nauczycielka WF, oprócz tego prowadziła zespół chóralno - taneczny. Uczniowie to rocznik 1965.
To już początek lat 80 - tych. Na zdjęciu uczniowie z rocznika 1965. Nauczyciele widoczni na zdjęciu to: p. Alicja Bednarz, J. Walczyńska, J. Juszczyk, W. Słonkiewicz, R. Wójcik. Zdjęcie w sali gimnastycznej.
rok 1972. wycieczka do Wieliczki. Zdjęcie zrobione przed kopalnią soli w Wieliczce	rok 1980. Wycieczka autokarowa do Warszawy
	rok1978 lub1979 p. Maria Bętkowska ze swoją klasą w drugim rzędzie od lewej p. Agnieszka Grzesica i p. Dorota Knapik (obecnie Klimas)

W latach 70 – 80 – tych następuje nowa reorganizacja szkolnictwa. Powstają Gminne Szkoły Zbiorcze. Znowu obniża się stopień organizacji szkół w przyległych wiosek. Klasy od IV – tej przychodzą do Gminnej Szkoły Zbiorczej w Kroczycach. W związku z reorganizacją samorządów, powstaje Inspektorat w Kroczycach na czele którego stanął p. Michał Ilski. P. Wacław Skorek poszedł na emeryturę – dyrektorem GSZ w Kroczycach została p. Edmunda Dobrowolska. Szkoły 3- klasowe w przyległych wioskach były filiami Szkoły w Kroczycach – zatrudniały od 1 – 3 nauczycieli w tym przy każdej filii istniał oddział przedszkolny. W tych latach przechodzimy do województwa częstochowskiego. Nikną powiaty. Powstają województwa (49 w kraju) i gminy. Ten stan utrzymuje się do końca lat 90 – tych. Znowu powstają województwa i powiaty oraz gminy. Nasza Gmina przechodzi do powiatu Zawiercie a tym samym do województwa katowickiego – śląskiego.

Uczniowie i nauczyciele Szkoły Podstawowej w Kroczycach na pochodzie pierwszomajowym	W naszej szkole organizowane są corocznie wycieczki klasowe w różne rejony Polski. Zdjęcie to przedstawia wycieczkę na ziemie wschodnie
Nadanie szkole imienia gen. Karola Świerczewskiego w roku 1988 Imię szkoły zostało zdjęte w czerwcu 1998 Na zdjęciu Inspektor p. Daniela Grzesica przybija gwóźdź do sztandaru szkoły	zdjęcie z uroczystości nadania szkole imienia Poczet sztandarowy. Po złożeniu przez uczniów ślubowania

Nikną szkoły w przyległych Kroczycom wioskach. Dzieci są dowożone do Kroczyc wynajętymi autobusami PKS – u z Zawiercia. W Kroczycach powstaje sześcioklasowa szkoła powszechna i 3 – letnie gimnazjum. W latach 90 – tych p. Ilski przenosi się do pracy w Katowicach, a funkcję po nim obejmuje p. Daniela Grzesica, dyrektorem Szkoły w Kroczycach zostaje p. Stanisława Jańczyk, a jej zastępcą p. Lidia Caban, a p. E. Dobrowolska przechodzi na emeryturę.W tych czasach około 1990 roku budynek szkoły ulega pożarowi w związku z tym odbudowuje się go i modernizuje dostawiając drugie piętro. Po przywróceniu powiatów znosi się funkcję inspektorów szkolnych. Po tych zmianach panie Stanisława Jańczyk i Lidia Caban przechodzą na emeryturę, a dyrektorem szkoły podstawowej zostaje p. Daniela Grzesica. W roku szkolnym powstaje I klasa Gimnazjum z p. Alicją Bednarz głównym dyrektorem i rozpoczyna się budowa nowego budynku dla Gimnazjum .

p. Daniela Grzesica ze swoją klasą	klasa VIII b. Przedostatnia klasa VIII. Rok później wchodzi ostania reforma szkolnictwa

Rok szkolny 2000/01 Już drugi rok nowej reformy w szkolnictwie. "Z dawnych młodych roześmianych nauczycielek powstały dalej uśmiechnięte nieco starsze panie, które są zapraszane na różne uroczystości szkolne" -mówi p. Major emerytowana nauczycielka.

Dzień Nauczyciela 2000r. Spotkanie nauczycieli czynnych i nauczycieli emerytów	Wprowadzono gimnazja - rok 1999. Ślubowanie klas pierwszych.

Rok szkolny 2001/02

W 6 – klasowej szkole podstawowej nadal dyrektorem jest p. Daniela Grzesica. Uczniowie klas szóstych pisać będą sprawdzian po szkole podstawowej. Wynik tego sprawdzianu będzie decydował o przyjęciu ucznia do danego Gimnazjum. Od przyszłego roku szkolnego (2002/03) Gimnazjum zostanie przeniesione do nowego budynku szkolnego.


W/w notatki i zapiski zebrała zanotowała Dorota Szymocha (nauczyciel historii i plastyki) na podstawie udzielonych wywiadów z p. W. Welonem, Z. Kutrem, H. Kurkową, J. Smoleń, M. Major, M. Pacan, D. Grzesicą. Stronę internetową wykonała p. Agnieszka Czechowska (nauczyciel matematyki i informatyki)  oraz p. Maria Ciszewska.

Strona opublikowana na serwerze sołectwa Kroczyce. Administracja i opieka techniczna Cezary B.

teksty i zdjęcia: nauczyciele i uczniowie Szkoły Podstawowej w Kroczycach